Η τοποθέτηση του Χρήστου Τέγου στη συζήτηση του Δημοτικού Συμβουλίου Καρδίτσας σχετικά με το Σχέδιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Θεσσαλίας.

Ζητήσαμε στην προηγούμενη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ο Δήμος Καρδίτσας να κάνει παρέμβαση στην συζήτηση που θα γίνει στο πλαίσιο διαβούλευσης για το Σχέδιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων της Θεσσαλίας την 17-07-2012 στην πόλη μας. Το Σώμα ανταποκρίθηκε θετικά στην πρότασή μας και σήμερα συνεδριάζουμε με μοναδικό θέμα αυτό. Συνεισφέροντας στην συζήτηση αυτή θέλουμε να σημειώσουμε τα παρακάτω:

Η σύνταξη σχεδίων διαχείρισης προβλέπονται στην οδηγία 2000/60/Ε.Κ. Να σημειώσουμε πρώτα λίγα πράγματα για την οδηγία αυτή. Κατά την άποψή μας η οδηγία 2000/60 έχει μια αντιπεριβαλλοντική και αντιλαϊκή κατεύθυνση, αφού στηρίζεται κατά βάση στην εμπορευματοποίηση των νερών, δεν θεωρεί το νερό δημόσιο αγαθό, δεν προτρέπει για ποσοτική και ποιοτική ανάταξη των υδατικών πόρων, ρίχνει όλο το βάρος στον έλεγχο της «ζήτησης», δηλαδή στον έλεγχο των χρηστών, δηλαδή στα πλατειά λαϊκά στρώματα των αστικών κέντρων και των οικισμών που χρησιμοποιούν το νερό για ύδρευση, καθώς και στους αγρότες που το χρησιμοποιούν για άρδευση. Η «λογική» αυτή, όπως θα δούμε και παρακάτω, οδηγεί σε προτάσεις για διακοπή ή ουσιαστική μείωση της άντλησης των υπόγειων νερών, οδηγεί σε πρόταση μείωσης αρδευόμενων εκτάσεων και την μετατροπή τους σε ξηρικές, οδηγεί στην συνέχεια στην τιμολόγηση του νερού άρδευσης. Θα τα δούμε όμως αυτά καλύτερα παρακάτω. Σύμφωνα λοιπόν με την εν λόγω Ευρωπαϊκή Οδηγία, με μεγάλη καθυστέρηση και με ευθύνη της Ειδικής Γραμματείας Υδάτων (ΕΓΥ) του ΥΠΕΚΑ, συντάχθηκε το Σχέδιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Θεσσαλίας (Σ.Δ.), από μια πολυπρόσωπη ομάδα μελετητών που περιλαμβάνει επιστήμονες όλων των ειδικοτήτων. Το Σ.Δ. βρίσκεται πλέον όπως προαναφέρθηκε σε φάση διαβούλευσης, με στόχο έως το τέλος του χρόνου να οριστικοποιηθεί, οπότε και θα γίνει δεσμευτικό για όλους. Το συγκεκριμένο Σ.Δ. που κάνει σχεδιασμούς και προβλέψεις έως το 2015 ( σύμφωνα με την οδηγία) , έρχεται όπως προαναφέρθηκε με μεγάλη καθυστέρηση. Η οδηγία βέβαια προβλέπει ότι μπορεί να γίνει αναμόρφωση και βελτίωσή του ακόμα δύο φορές για τις δύο επόμενες του 2015 εξαετίες, δηλ 2016-2021 και 2022-2027. Αντιλαμβάνεσθε λοιπόν πως ό,τι θα περιληφθεί τελικά στο παρόν Σ.Δ. θα αποτελεί πέρα από δέσμευση και βάση για τις βελτιώσεις που θα ακολουθήσουν, άρα είναι πολύ σημαντικά τα όσα τελικά το Σ.Δ. θα προβλέπει στην τελική του μορφή. Ακριβώς λόγω της σοβαρότητας του θέματος, θεωρούμε ότι πρέπει όχι απλώς να συμμετέχουμε στην διαβούλευση που βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά και τεκμηριωμένα να προτείνουμε θέσεις και απόψεις σχετικά με μια σειρά θεμάτων που έχουν σχέση με τον τόπο μας, την διαβίωσή μας στον τόπο αυτό, την ανάπτυξη, την διασφάλιση της προστασίας και βελτίωσης του περιβάλλοντος. Βασικά θέματα που πρέπει να μας απασχολήσουν στην αυριανή παρέμβασή μας, πρέπει κατά την άποψή μας να είναι:

I ΓΕΩΡΓΙΑ

Πρώτος στόχος: πρέπει να είναι η μετατροπή του αρνητικού ισοζυγίου εισαγωγών – εξαγωγών στον αγροτικό τομέα σε θετικό και σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από το είδος των καλλιεργειών που θα επικρατεί κάθε φορά στο μέλλον. Βασική προϋπόθεση αυτού είναι βέβαια η επάρκεια υδατικών πόρων. Και δυστυχώς, κατά παραδοχή και της Ειδικής Γραμματείας Υδάτων, η Θεσσαλία εδώ και πολλά χρόνια θεωρείται υδατικά ελλειμματικό γεωγραφικό διαμέρισμα. Αρνητικό βέβαια είναι το γεγονός ότι σήμερα που ο πρωτογενής τομέας έχει τις δυνατότητες να συμβάλλει στην αυτάρκεια διατροφικών προϊόντων, ειδικά στην Θεσσαλία, δημιουργώντας ταυτόχρονα και προϋποθέσεις εξόδου από την κρίση, η εφαρμοζόμενη με βάση την ΚΑΠ κρατική γεωργική πολιτική. Η εφαρμογή της νέας ΚΑΠ 2014-2020 θα φέρει νέα δεινά για τους μικρομεσαίους αγρότες καθώς ο στόχος της είναι οι μειωμένες επιδοτήσεις, η μείωση της αγροτικής παραγωγής της χώρας, το ξεκλήρισμα των μικροκληρούχων, η συγκέντρωση της γης σε λίγα χέρια μεγαλοαγροτών. Δεύτερος στόχος πρέπει να είναι η εκπόνηση – και με την δική μας συμβολή – μιας άλλης πολιτικής γύρω από την γεωργία, τις καλλιέργειες, τις αναγκαίες παρεμβάσεις γεωτεχνικές, τεχνικές κλπ. Τρίτος στόχος πρέπει να είναι η αποτροπή του δυσμενούς σεναρίου της μείωσης των καλλιεργημένων αρδευόμενων εκτάσεων και την μετατροπή τους σε ξηρικές, που θα έχει σαν άμεσο αποτέλεσμα πέραν του αρνητικού ισοζυγίου και την μείωση της απασχόλησης τόσο στον πρωτογενή όσο και στον δευτερογενή τομέα (βιομηχανική επεξεργασία γεωργικών προϊόντων κλπ).

ΙΙ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ

Άποψή μας, βασισμένη σε δεδομένα και μελέτες κυρίως θεσσαλικών φορέων, είναι ότι το Σ.Δ. υποεκτιμά το πρόβλημα της άντλησης υπογείων νερών, με τα οποία σημειωτέον αρδεύεται το 70% των αρδευόμενων εκτάσεων της Θεσσαλίας, θεωρώντας ότι κάθε χρόνο αντλούνται μόνον 550 ÷ 580 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, αντί των 800 ÷ 900 εκατ. που οι τοπικοί φορείς υπολογίζουν. Άρα χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις είναι πολύ δύσκολο να αποκατασταθεί η ισορροπία του υδάτινου δυναμικού και να ικανοποιηθεί η σαφής απαίτηση της οδηγίας για «καλή οικολογική κατάσταση» των νερών του υδατικού διαμερίσματος της Θεσσαλίας.

ΙΙΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΧΕΛΩΟ

Τα παραπάνω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρέπει να διεκδικήσουμε το «καλό» σενάριο του Σ.Δ., όπου προβλέπεται να παραμείνει ο σημερινός αριθμός αρδευόμενων εκτάσεων και το υδατικό ισοζύγιο να επιτευχθεί με την μεταφορά νερών από τον άνω ρου του Αχελώου. Το Σ.Δ. βέβαια – προφανώς μετά από σχετική «καθοδήγηση» - προβλέπει στο «καλό» σενάριο ποσότητα μεταφερόμενων νερών μόνον έως 240 εκ κυβικά μέτρα, αγνοώντας (;) τα 600 εκατομμύρια που προβλέπονται σύμφωνα με τον τελευταίο εδώ και 15 περίπου χρόνια σχεδιασμό των τότε κυβερνητικών υπευθύνων, ποσότητα που και αυτή είχε προκύψει μετά από σοβαρές μελέτες και αναλύσεις, όταν όλοι αποδέχθηκαν ότι τα σχέδια για «εκτροπή του Αχελώου» και για ποσότητες 1,00, 1,2 ή και 1,5 δις κυβικά μέτρα ήταν ανεφάρμοστα και ανεπίκαιρα και προτάθηκε πλέον σαν πιο λογική η μεταφορά νερών από τον άνω ρου του Αχελώου και σε ποσότητα 600 εκ μ³. Εδώ βέβαια πρέπει να θυμίσουμε ξανά ότι το παρόν Σ.Δ. αφορά και περιλαμβάνει σύμφωνα με την οδηγία παρεμβάσεις μέχρι και το 2015. Και πρέπει να παραδεχθούμε ότι μέχρι τότε είναι εξαιρετικά δύσκολο να υποδεχθούμε, να μεταφέρουμε και να κατανείμουμε ακόμα και τα 240 εκατ. κυβικά μέτρα. Ας κρατήσουμε λοιπόν και ας διεκδικήσουμε σήμερα αυτό: Ότι το ελλειμματικό υδατικό ισοζύγιο πρέπει να καλυφθεί κυρίως με τη μεταφορά 600 εκατ. μ³ νερών από τον Αχελώο στο Θεσσαλικό κάμπο, οι αρδευόμενες εκτάσεις να μην μειωθούν, οι απασχολούμενοι στον πρωτογενή αλλά και στον δευτερογενή τομέα μεταποίησης να αυξηθούν, το ισοζύγιο εξαγωγών – εισαγωγών στον αγροτικό τομέα να γίνει θετικό, στην περιοχή με την μεγαλύτερη πεδιάδα της χώρας μας.

IV ΦΟΡΕΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Τέλος, για να υλοποιηθούν όλα τα παραπάνω, είναι επιτακτική ανάγκη η δημιουργία ενός σύγχρονου, αποτελεσματικού και λειτουργικού ενιαίου φορέα διαχείρισης υδατικών πόρων Θεσσαλίας. Στον φορέα αυτό θα πρέπει να συμμετέχουν ενεργά και όχι γνωμοδοτικά πέρα από το κράτος και εκπρόσωποι από όλους τους χρήστες νερών όπως αυτοδιοίκηση, αγρότες, ενέργεια κλπ. Οι μεταρρυθμίσεις στην διαχείριση του νερού, οι δράσεις και τα μέτρα που αφορούν τους χιλιάδες χρήστες και τους δεκάδες φορείς της Θεσσαλίας, θα υλοποιηθούν με επιτυχία μόνον στα πλαίσια ενός ενιαίου, σύγχρονου και αποτελεσματικού φορέα, που θα έχει ενιαίους κανόνες, θα εμπνέει εμπιστοσύνη και θα βοηθήσει να ξεπεραστούν νοοτροπίες και «αγκυλώσεις» δεκαετιών. Πρέπει να εκλείψει οριστικά η πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων, το διοικητικό «αλαλούμ» και η θεσμική αναρχία που σήμερα παρατηρείται.

ΣΧΕΔΙΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

Το Δημοτικό Συμβούλιο Καρδίτσας σε έκτακτη συνεδρίασή του την 16.07.2012 αποφάσισε:

1	Την συμμετοχή του Δήμου Καρδίτσας στην συζήτηση – διαβούλευση σχετικά με το Σχέδιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Θεσσαλίας.
2	Στην συζήτηση να προτείνουμε τα παρακάτω:
α	Δημιουργία Ενιαίου Φορέα Διαχείρισης των υδατικών πόρων της Θεσσαλίας με την συμμετοχή πέραν του κράτους και εκπροσώπων από όλους τους χρήστες νερών (τοπική αυτοδιοίκηση, αγρότες, φορείς παραγωγής ενέργειας κλπ) με ενεργή και όχι μόνον γνωμοδοτικού χαρακτήρα συμμετοχή.
β	Κάλυψη (μηδενισμός) του ελλειμματικού υδατικού ισοζυγίου και με χρήση νερών του άνω ρου του Αχελώου έως 600 εκ μ³ ανά έτος.
γ	Να δοθούν κατευθύνσεις για την εξοικονόμηση νερού με τον σχεδιασμό και την κατασκευή νέων δικτύων μεταφοράς, διανομής (κλειστοί αγωγοί) και με την εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων άρδευσης (π.χ. στάγδην)
δ	Να μην μειωθούν οι αρδευόμενες εκτάσεις στην Θεσσαλία και να αυξηθούν οι απασχολούμενοι στον πρωτογενή αλλά και στον δευτερογενή τομέα (μεταποίηση και επεξεργασία αγροτικών προϊόντων).
ε	Να γίνει θετικό το ισοζύγιο εξαγωγών – εισαγωγών στον αγροτικό τομέα με κατεύθυνση την επάρκεια των διατροφικών αναγκών του Ελληνικού λαού, αφού συμπεριληφθεί στο Σχέδιο Διαχείρισης μια επικαιροποιημένη μελέτη για τις υδατικές ανάγκες των διαφόρων χρηστών νερού σε επίπεδο Θεσσαλίας.
στ	Να προωθηθεί η κατασκευή νέων και η ολοκλήρωση ολοκλήρωση των ημιτελών τεχνικών έργων που έχουν σχέση με την αξιοποίηση των νερών (π.χ. ολοκλήρωση σήραγγας μεταφοράς νερών του άνω ρου του Αχελώου, έργα κεφαλής στην έξοδο της σήραγγας, φράγματα αποθήκευσης επιφανειακών νερών, αγωγοί ανοικτοί και κλειστοί για την μεταφορά και διανομή κλπ) ώστε να παραχθεί βιώσιμη – ανανεώσιμη ενέργεια με πολλαπλά οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία.
ζ	Προκειμένου να καταστεί λειτουργικό το Σχέδιο Διαχείρισης με βάση τις πραγματικές και όχι τις θεωρητικές ανάγκες και τα δεδομένα περασμένων δεκαετιών, πρέπει να εξασφαλισθεί η λήψη και επεξεργασία σύγχρονων δεδομένων (μετρήσεις) που να συσχετίζονται και με τις υδατικές ανάγκες με βάση τις προτεινόμενες για το άμεσο μέλλον καλλιέργειες.