Σάββατο 2 Απριλίου 2011

Φάκελος Εργασία Μέρος 3ο: Το νόημα της ανεργίας

Στα προηγούμενα μέρη είδαμε το νόημα που έχει η εργασία για τα άτομα στη σύγχρονη  κοινωνία και ότι αυτό το νόημα προέρχεται από την κουλτούρα,την ιστορία και εν μέρει από την άμεση προσωπική εμπειρία.

Είδαμε πως η εργασία επιτρέπει στα άτομα να έχουν εισόδημα και να ζουν, δημιουργεί ευκαιρίες για κοινωνικές επαφές με άτομα εκτός οικογενειακού περιβάλλοντος ,τοποθετεί τα άτομα σε μια κοινωνική θέση,τους προσδίδει κύρος και επίσης δίνει απάντηση στο ερώτημα “Με τι ασχολείσαι;”.

Όμως εφόσον η εργασία παίζει τόσο σημαντικό ρόλο για την ζωή κάποιου σημαίνει πως και το να μην έχει εργασία (δουλειά) έχει και κάποιες συνέπειες. Σας είπα για την ταυτότητα του άνδρα κουβαλητή , της "κολόνας" του σπιτιού και την αίσθηση που δημιουργείται ότι κάποιος είναι χρήσιμος για την κοινωνία εάν δουλεύει.

Έτσι η ανεργία δημιουργεί αρνητικές συνέπειες σε όλους μας.


Σκεφτείτε πόσο συχνά πλέον ακούμε στα Μ.Μ.Ε. τους δείκτες της ανεργίας που συνεχώς αυξάνονται και εμείς απλά τους αντιλαμβανόμαστε σαν αριθμούς.Το νόημα τους είναι πολύ βαθύτερο βέβαια. Κατά τη γνώμη μου η ανεργία είναι ο τρομοκράτης της εποχής μας.

Η έννοια του ανέργου συνδέεται με τα θεσμικά πρότυπα των σύγχρονων βιομηχανικών καπιταλιστικών κοινωνιών. Είναι ο φόβος και ο τρόμος των νέων ανθρώπων και όχι μόνο.  Παλιότερα είδαμε πως οι πλούσιοι γαιοκτήμονες για παράδειγμα οι οποίοι είχαν άφθονο ελεύθερο χρόνο και πολλά χρήματα  κατείχαν εξέχουσα θέση στην κοινωνία. Σήμερα κάτι παρόμοιο αντιμετωπίζεται  αρνητικά και χαρακτηρίζεται ως “αργόσχολοι πλούσιοι”.

Η μη απασχόληση σε κάποιου είδους κερδοφόρο εργασία έχει γίνει ,τουλάχιστον για τους άνδρες ,όνειδος. Και λέω για τους άνδρες επειδή κακά τα ψέματα οι γυναίκες έχουν μπει στο περιβάλλον εργασία πολύ δυνατά όμως αν μια γυναίκα δεν έχει δουλειά δεν αντιμετωπίζεται το ίδιο αρνητικά από την κοινωνία . Θα γίνει και αυτό αργά ή γρήγορα. Ο φόβος της ανεργίας δημιουργεί εύκολα εργασιακά θύματα και κατά τη γνώμη μου στα επόμενα χρόνια στη χώρα μας θα δουλεύουμε για ψίχουλα μόνο και μόνο για να μην είμαστε άνεργοι. Δεν γνωρίζω αν εγώ τα βλέπω τόσο δυσοίωνα όμως ένα είναι σίγουρο : πως γύρω μου βλέπω άτομα με δύο δουλειές που ίσα ίσα βγάζουν τα χρήματα που  τους εξασφαλίζουν το ενοίκιο και και το φαγητό.  Έχετε παρατηρήσει ότι τα άτομα αναγνωρίζονται πλέον “ως άνεργοι” παρά ως “μητέρες” ή “απόφοιτοι πανεπιστημίου”. Αυτό σημαίνει πολλά για τη αξία που αποδίδεται από την πολιτεία στην τυπική απασχόληση ως εξέχουσα κατηγορία της κοινωνικής ζωής.

“μοντέλο λανθανουσών λειτουργιών”


Σημαντική συμβολή στην κατανόηση του νοήματος της εργασίας στις σύγχρονες κοινωνίες μέσω της εστίασης στις επιπτώσεις που έχει η ανεργία στο άτομο αποτελεί το έργο της Jahoda(1982).

Παρακάτω σας το παραθέτω αυτούσιο από το βιβλίο Ταυτότητες ,ομάδες και κοινωνικά ζητήματα .
Η Jahoda δημιούργησε αυτό που η ίδια ονόμασε “μοντέλο λανθανουσών λειτουργιών” που σχετίζεται με την ψυχολογική αξία που έχει για το άτομο η αμοιβόμενη εργασία. Το να κερδίζει κανείς τα προς το ζην είναι σαφώς πρόδηλη σημαντική λειτουργία της αμειβόμενης εργασίας ,ωστόσο η Jahoda υποστηρίζει πως υπάρχουν και άλλες σημαντικές λανθάνουσες λειτουργίες που είναι ζωτικής σημασίας για την ψυχολογική ευημερία του ατόμου και υποστήριξε πως η ανεργία είναι επιζήμια γιατί μειώνει την πρόσβαση σε αυτές.

Οι λειτουργίες αυτές είναι:


1. Η τακτική επαφή με άτομα εκτός των μελών της οικογένειας
2. Η σύνδεση με ένα σύνολο στόχων και σκοπιών που είναι συλλογικοί και ευρύτεροι από τους ατομικούς
3. Η πρόσβαση στο κοινωνικό κύρος και την ταυτότητα
4. Η επιβαλλόμενη δραστηριότητα
5. Η δόμηση του χρόνου της ημέρας ,της εβδομάδας και του έτους.


Στην εργασία τα άτομα τοποθετούν τον εαυτό τους σε ένα ευρύτερο σχήμα ,έχουν εστιασμένη αίσθηση σκοπού ,βιώνουν την ευκαιρία να κατευθύνουν και να οργανώσουν τη δραστηριότητα τους και βιώνουν την ασφάλεια και τη δομή στη ζωή τους Έτσι ,όποιες και αν είναι οι δυσκολίες που βιώνουν από το είδος της απασχόλησης τους ,η εμπειρία της ανεργίας δημιουργεί σημαντικό ψυχολογικό άγχος στον άνεργο.

Αυτό το μοντέλο όμως δεν είναι πανάκεια διότι παραβλέπει τις σημαντικές οικονομικές στερήσεις που σχετίζονται με την απώλεια εισοδήματος. Έτσι το έγραψα απλά για να καταλάβουμε περίπου τις επιπτώσεις της ανεργίας . Σε κοινωνικό πεδίο κυρίως.

Το όλο κείμενο πήρα την αφορμή να το γράψω ύστερα από κάποιο άρθρο που διάβασα και ανέφερε στοιχεία για άνοδο των αυτοκτονιών λόγω της ανεργίας και το μέγεθος του προβλήματος στον ψυχολογικό τομέα των νέων. Για αυτό το λόγο άλλωστε θεωρώ πως η ανεργία είναι ένας σύγχρονος τρομοκράτης ,ένα όπλο στα χέρια των κυβερνήσεων έτσι ώστε να είμαστε υποχείρια του εργασιακού καθεστώτος. Δεν είμαι της άποψης πως πρέπει να μην δουλεύουμε ,κάτι τέτοιο άλλωστε θα ήταν  ανεύθυνο εκ μέρους μου όμως δεν χρειάζεται να μας επηρεάζει στη ζωή μας τόσο πολύ. Δεν είναι μόνο η δουλειά που μας ολοκληρώνει υπάρχουν τόσα πολλά πράγματα να κάνει κανείς και κυρίως να χαμογελά. Ας μην τους αφήσουμε να μας στερήσουν το χαμόγελο.

Σας αφήνω με μια ερώτηση.

Μήπως η εργασία ,η απασχόληση ,η ανεργία είναι κοινωνικά κατασκευασμένες και έμφυλες κατηγορίες χωρίς καθολικό νόημα στο χρόνο και το χώρο;
 
πηγη ramnousia